cao thắng là ai

Bách khoa toàn thư há Wikipedia

Bạn đang xem: cao thắng là ai

Bài ghi chép hoặc đoạn này cần người nối tiếp về chủ thể này trợ gom chỉnh sửa không ngừng mở rộng hoặc cải thiện. Quý khách hàng rất có thể gom nâng cao trang này nếu như rất có thể. Xem trang thảo luận nhằm hiểu biết thêm cụ thể. (tháng 1/2022)

Cao Thắng (1864 – 1893) là một trong những trợ thủ tâm đắc của Phan Đình Phùng, và là một trong những lãnh đạo chất lượng tốt vô cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896) vô lịch sử hào hùng nước Việt Nam ở vào cuối thế kỷ 19.

Cao Thắng

Chân dung Cao Thắng bởi người Pháp vẽ
Sinh6 mon 6 năm 1864
Châu Lễ, Hương Sơn, Hà Tĩnh
Mất21 mon 1, 1893 (28 tuổi)
Vụ Quang, Hương Khê, Hà Tĩnh
Tên khácCao Thắng
Tổ chứctriều Nguyễn
Phong tràoCần Vương

Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh đi ra vô một mái ấm gia đình dân cày ở xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh[1].

Năm Giáp Tuất (1874), Lúc mới nhất 10 tuổi tác, Cao Thắng theo đuổi Đội Lựu (Trần Quang Cán) [2] thực hiện liên hệ cho tới nghĩa binh tuy nhiên triều đình Huế gọi là giặc Cờ Vàng[3]. Sau Lúc Đội Lựu bị tiêu diệt, Cao Thắng lảng trốn, được giáo thụ Phan Đình Thuật (anh ruột Phan Đình Phùng) trả về nuôi.

Năm 1881, Lúc ông Thuật tổn thất, Cao Thắng quay trở lại Sơn Lễ làm đồng. Năm Giáp Thân (1884), Cao Thắng bị vu cáo là hung thủ làm thịt phu nhân Quản Loan nên bị tóm gọn và giam cầm tận nhà lao thành phố Hà Tĩnh.

Ngày 2 mon 10 năm Ất Dậu (5 mon 11 năm 1885), thủ lĩnh vô trào lưu Cần Vương là Lê Ninh đã mang quân cho tới luyện kích tòa trở thành bên trên, làm thịt bị tiêu diệt Thầy chủ yếu Lê Đại, bắt sinh sống Án sát Trịnh Vân Bưu, và hóa giải tù nhân, vô cơ đem Cao Thắng.

Gia nhập lực lượng Hương Khê[sửa | sửa mã nguồn]

Trở lại quê mái ấm, Cao Thắng nằm trong Cao Nữu (em ruột) và Nguyễn Kiểu (bạn thân) mộ được khoảng chừng 60 người đồng chí phía, rồi toàn bộ nằm trong tự động nguyện cho tới nhập cuộc cuộc khởi nghĩa Hương Khê bởi Tiến sĩ Phan Đình Phùng (người được vua Hàm Nghi uỷ thác nhiệm vụ tổ chức triển khai trào lưu kháng Pháp ở Hà Tĩnh) thực hiện thủ lĩnh.

Ban đầu, Cao Thắng được phong thực hiện Quản cơ. Đến đầu năm mới 1887, Lúc trào lưu bị suy giảm, Phan Đình Phùng uỷ thác quyền tổng lãnh đạo lại cho tới Cao Thắng nhằm đi ra Bắc cho tới những tỉnh Sơn Tây, Thành Phố Hải Dương, TP Bắc Ninh,... dò la sự tương hỗ và links lực lượng.

Ở lại thành phố Hà Tĩnh, Cao Thắng với những lãnh đạo khác ví như Cao Nữu, Cao Đạt, Nguyễn Niên,... đem quân cho tới thôn Lê Động (Hương Sơn) nhằm tổ chức triển khai lại lực lượng, luyện quân, xây đắp khối hệ thống bốt lũy, rèn đúc vũ trang,...

Theo vấn đề bên trên báo Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) thì Cao Thắng vẫn cho tới xây đắp một khối hệ thống bốt lũy tựa sống lưng vô mặt hàng Thiên Nhẫn và Giăng Màn, vây kín tía phía Bắc, Tây, Nam, sẵn sàng ứng cứu vãn lẫn nhau một cơ hội nhanh gọn lẹ. Trong khi, ở trên đây còn tồn tại lỗi thoát lịch sự Lào, đem lối lịch sự Nghệ An, vô Quảng Bình, xuống những vùng nằm trong thành phố Hà Tĩnh. Quân Pháp tiến bộ vô trên đây chỉ tồn tại một con phố độc đạo là Quốc lộ 8. Chính vì vậy tuy nhiên những địa thế căn cứ này vẫn tại vị cho tới ngày ở đầu cuối của cuộc khởi nghĩa (1896)[4].

Giúp nghĩa binh sản xuất súng[sửa | sửa mã nguồn]

Thấy nghĩa binh chuẩn bị thiếu hụt thốn, Cao Thắng ngày tối tâm lý cơ hội chế súng tấn công giặc. Buổi đầu, ông nhờ công nhân rèn nhì thôn Trung Lương và Văn Trung (Hà Tĩnh) rèn được 200 khẩu pháo ngôi trường theo đuổi kiểu mẫu design của ông. Đó là loại súng nhồi dung dịch ở đầu nòng, người sử dụng kim hỏa tấn công lửa châm dung dịch phóng ở đạn. Tuy nhiên, loại súng tuy nhiên Cao Thắng design còn nhiều giới hạn, bởi hấp thụ đạn ở đằng nòng cho nên việc hấp thụ đạn khá lâu. Từ cơ, ông tâm lý nên chế được một khẩu pháo ngôi trường dựa theo phong cách của Pháp.

Một hôm, nghĩa binh phục kích, chi khử một toán binh bao gồm nhì viên quan lại Pháp và 15 binh nguỵ Việt đem súng áp vận tải một hòm bạc nhằm vạc lộc cho tới binh đóng góp ở bốt Phố Châu. Thu được 17 khẩu pháo ngôi trường, rộng lớn 600 viên đạn và bao nhiêu ngàn đồng tiền. Có súng Pháp, Cao Thắng vẫn triệu tập những công nhân rèn chất lượng tốt phân tích và rèn đúc theo đuổi kiểu mẫu.

Đề cập cho tới việc Cao Thắng rèn đúc vũ trang, mái ấm sử học tập Phạm Văn Sơn kể:

Xem thêm: là ai đã đánh cắp trái tim tôi

Một sự trở ngại nhất bấy giờ so với nghĩa binh là yếu tố vũ trang. Kinh nghiệm đã cho thấy gươm giáo, can guộc ko chống nổi súng đồng...Cho nên Cao Thắng ngay lập tức suy nghĩ cơ hội sản xuất súng đạn...Trong một trận giáp chiến bên trên lối Nghệ An-Hương Sơn, Cao Thắng đoạt được 17 khẩu pháo phun mau của quân Pháp...Ông ngay lập tức cho tới công nhân rèn ở nhì thôn là Vân Chàng và Trung Lương (Hà Tĩnh) lấy súng thực hiện kiểu mẫu... Sau bao nhiêu mon ròng rã đúc được 350 khẩu như hệt loại súng năm 1874 của Pháp...[5]

Cao Thắng vẫn tháo dỡ một khẩu pháo đi ra trở thành từng miếng, đánh giá độ dài rộng, kết quả của từng phần tử, rồi đốc giục công nhân rèn cứ theo như đúng độ dài rộng tuy nhiên thực hiện, nếu như lỗi thì rèn lại… cho tới kỳ được mới nhất thôi. Sắt thực hiện súng được thu gom vô quần chúng, còn vỏ đạn thì gom nhặt những mâm đồng, nồi đồng đập dẹp, dát mỏng dính tuy nhiên cuốn lại. Thuốc súng thì người sử dụng kể từ diêm chi móc dò la vô hốc núi. Riêng nòng súng thì nên thực hiện kể từ gọng dù.

Làm được súng rồi, Lúc phun test thì nòng súng vỡ tung ra vì chưng unique Fe ko chất lượng tốt, nên nòng súng ko chịu đựng được tương đối dung dịch đạn. Không sờn, Cao Thắng ngay lập tức cử Cao Đạt lịch sự Xiêm khảo cứu vãn cách thức súng và mua sắm bột nổ. Bấy giờ, quân Anh ở Xiêm đem bất hòa với Pháp, nên vẫn bày cho tới cách thức nòng súng đặc vì chưng thép non, rồi khoan vì chưng thép già nua cho tới trở thành nòng súng, sau tôi nòng súng cho tới già nua. Nhờ cơ, nghĩa quân vẫn sản xuất được súng. Sau nhì mon, Cao Thắng cùng theo với những người dân công nhân vẫn sản xuất được 350 súng ngôi trường loại Pháp[6].

Súng của Cao Thắng đem 2 hạn chế: trước hết, xoắn ốc kim hỏa thực hiện vì chưng gọng dù, chỉ phun được 6 vạc thì bị nhiệt độ chừng cao thực hiện yếu hèn cút, ko phun được tiếp, nên cứ phun 6 tái phát nên xối nước vô xoắn ốc nhằm phun tiếp. Nhược điểm thứ hai là nòng súng không tồn tại rãnh xoắn, nên chừng đúng đắn thấp rộng lớn súng nguyên vẹn kiểu mẫu. Dẫu vậy thì súng đã và đang hơn hẳn rộng lớn súng hỏa mai và từng loại súng nòng nhẵn hấp thụ đạn kể từ mồm nòng hồi vào giữa thế kỷ 19, có không ít điểm còn tiên tiến và phát triển rộng lớn súng ngôi trường Chassepot (loại súng tuy nhiên quân Pháp dùng quy trình 1865-1873). Tại cự ly tác chiến bên dưới 200 mét thì súng Cao Thắng chỉ xoàng một ít đối với súng ngôi trường Gras Model 1874 tuy nhiên quân Pháp người sử dụng Lúc cơ.

Đại úy Ch. Gosselin vô cuốn sách L’Empire d’Annam (Đế quốc An Nam) vẫn viết: “Các khẩu pháo loại 1874 này được tạo ra kín bên trên những vị trí tuy nhiên tất cả chúng ta ko vạc hình thành được và với cùng 1 lượng thật nhiều. Tôi vẫn đem về Pháp vài ba khẩu pháo này, bọn chúng kiểu như về toàn bộ từng góc nhìn đối với những khẩu pháo bởi những công binh xưởng của tất cả chúng ta tạo ra và đã thử cho những sĩ quan lại pháo binh tuy nhiên tôi trả cho tới chúng ta coi nên rất là sửng sốt. Chúng chỉ không giống với những khẩu pháo của tất cả chúng ta về nhì điểm tuy nhiên thôi: Lò xo xoáy ốc được tôi ko đầy đủ và nòng súng không tồn tại xẻ rãnh; kết quả của điều này là đạn cút ko xa vời. Tuy nhiên, những khẩu pháo này vẫn phun bị tiêu diệt thật nhiều lính tráng và sĩ quan lại người Âu và lính tráng người bạn dạng xứ”[7].

Tuy chỉ rất có thể sản xuất súng thủ vô tư lò rèn địa hạt, tuy nhiên nghĩa binh vẫn sản xuất được không ít súng. Le Normand ước tính là tổng số vũ trang bởi nghĩa binh khởi nghĩa Hương Khê tự động tạo ra và dùng cho tới 1895 là từ là một.200 cho tới 1.300 khẩu. Nếu tính cả số thiệt sợ hãi và đập huỷ bởi quân Pháp phát sinh rất nhiều lần Lúc tiến công vô những địa thế căn cứ địa của nghĩa binh, thì tổng số vũ trang bởi nghĩa binh sản xuất được lên tới hàng nghìn khẩu. Sau Lúc đàn áp hoàn thành cuộc khởi nghĩa, mon 1-1897 thực dân Pháp vẫn chiếm được 403 khẩu pháo, 328 nòng súng, 103 súng hỏa mai.

Cuối mon 9 năm 1889, Phan Đình Phùng kể từ Bắc Kỳ quay trở lại thành phố Hà Tĩnh. Nhờ Cao Thắng và những lãnh đạo không giống, tuy nhiên lực lượng thời điểm này vẫn có tầm khoảng ngàn binh và 500 khẩu pháo loại Pháp và thật nhiều súng hỏa mai[8]. Nhận thấy vô công tác làm việc sẵn sàng, từng mặt mày đều đã tương đối, Phan Đình Phùng và Cao Thắng bèn cho tới không ngừng mở rộng địa phận sinh hoạt đi ra từng tứ tỉnh là Thanh Hóa, Nghệ An, thành phố Hà Tĩnh và Quảng Bình; thực hiện ngăn cản con phố di chuyển Bắc-Nam và việc làm kiêm tính nước Việt của quân Pháp.

Kể kể từ cơ trở cút, Cao Thắng phát triển thành một trợ thủ tâm đắc của thủ lĩnh Phan Đình Phùng, và là một trong những lãnh đạo gan góc và chất lượng tốt của lực lượng Hương Khê. Mặc mặc dù tất bật việc làm điều hành và quản lý công cộng và rèn đúc vũ trang, tuy nhiên Cao Thắng đã và đang tham gia một trong những trận tấn công, đáng chú ý là trận:

  • Chống cuộc càn quét tước của quân Pháp bên trên khu vực Hói Trùng và Ngàn Sâu vô vào đầu tháng 8 năm 1892.
  • Dùng mưu mẹo bắt sinh sống được Tuần phủ Đinh Nho Quang vô mon 3 năm 1892, thực hiện chấn động dư luận Hà Tĩnh[9].

Thấy nghĩa binh Hương Khê càng ngày càng vững mạnh, quân Pháp một phía tăng nhanh càn quét tước, thu hẹp phạm vi sinh hoạt của quân, mặt mày không giống dò la cơ hội tách đứt liên hệ trong những quân loại, và thân ái nghĩa binh với quần chúng.

Tử trận[sửa | sửa mã nguồn]

Để đập thế bị vây hãm và không ngừng mở rộng địa phận sinh hoạt, được thủ lĩnh Phan Đình Phùng đồng ý, mon 11 năm 1893[10], Cao Thắng nằm trong Cao Nữu, Nguyễn Niên đem khoảng chừng một ngàn quân kể từ Ngàn Trươi há trận tiến công rộng lớn vô tỉnh lỵ Nghệ An. Trên lối hành binh, nhiều bốt trại đối phương bị đập quăng quật. Nhưng trận trận tiến công bốt Nu (hay Nỏ) ở Thanh Chương (một thị trấn miền núi nằm tại vị trí phía tây-nam nằm trong tỉnh Nghệ An), Cao Thắng trúng mưu mẹo của viên bốt trưởng thương hiệu Phiến.

Sử gia Phạm Văn Sơn kể:

Ở bốt Nỏ chỉ mất trăm quân. Liệu mức độ ko chống nổi, thiếu hụt úy bốt trưởng thương hiệu Phiến phân tách quân đi ra thực hiện nhì, 50% ở lưu giữ bốt, 50% ra bên ngoài phục kích. Khi Cao Thắng vạc mệnh lệnh tiến công, thì quân ông bất thần bị hỏa lực của đối phương tấn công cặp kể từ cả nhì phần bên trước và sau. Cao Thắng rủi ro bị đạn, bị tiêu diệt bên trên trận chi phí khi 29 tuổi tác, khiến cho tổn thất rộng lớn cho tới nghĩa binh Hương Khê...Để trả thù hằn cho tới ông, ngày 29 mon 3 năm 1894, Lãnh Lợi vẫn tổ chức triển khai trận vẫn phục kích bên trên Vạn Sơn (Nam Đồng). Cuối nằm trong, Đốc binh Nguyễn hướng dẫn vẫn làm thịt được thiếu hụt úy Phiến[11].

Lợi dụng thời cơ nghĩa binh bị tổn thất người hàng đầu tài chất lượng tốt, quân Pháp gia tăng binh sỹ rồi siết chặt vòng vây. Nghĩa quân Hương Khê nỗ lực tấn công trả những cuộc vây quét tước, tuy nhiên gia thế của lực lượng càng ngày càng sút giảm.

Sau Lúc hy sinh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Lúc Cao Thắng tổn thất, nghĩa binh Hương Khê thắng một trận rộng lớn ở Vụ Quang (tháng 10 năm 1894), vẫn ko xoay trả được tình thế. Ngày 28 mon 12 năm 1895, thủ lĩnh Phan Đình Phùng cũng trở nên tử thương vô một trận kịch chiến [12]. Đến đầu năm mới 1896, cuộc khởi nghĩa Hương Khê tuy nhiên Phan Đình Phùng, Cao Thắng và những tướng soái không giống vẫn dày công xây đắp kết giục.

Theo sử liệu thì di hình Cao Thắng được nghĩa binh trả về chôn đựng bên trên Ngàn Trươi (núi Vụ Quang). Hiện ở thôn Khê Thượng (huyện Hương Khê) và ở thôn Cao Thắng (xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn) đều phải có thông thường thờ ông [13]. Trong khi, thương hiệu ông còn được dùng để làm gọi là cho tới nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm: đỗ anh tuấn là con ai

Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Mất cút một trợ thủ tâm đắc là Cao Thắng, quá tiếc thương Phan Đình Phùng đã thử nhì câu liễn nhằm thờ, và nhờ Võ Phát [14] biên soạn một phát âm bài bác văn tế Nôm khiến cho ông phát âm. Trong bài bác văn tế đem đoạn:

Hào kiệt ấy tài,
Kinh luân là chí;
Vén mây nửa gánh giang san
Vỗ cánh tứ phương hồ nước thỉ,
Gặp quốc cỗ đang được cơn đao binh, nghĩa gom vua công cộng nỗi ân ưu,
Bỏ mái ấm gia đình theo đuổi việc nhung đao, lòng tấn công giặc riêng biệt phần lao tuỵ;
Địa cỗ ham muốn theo đuổi dòng sản phẩm Nhạc mục, thét nhung bào từng kinh trận oai vệ linh,
Thiên tài toan học tập chước Võ hầu, chế súng đạn biết bao chừng cơ trí;
Ơn quân tướng tá Đổng nhung vâng mạng, rứa ấn quan lại chống,
Tước triều đình Chưởng vệ gia phong, kéo cờ tân chế;
Những kiên cố rằng: tía sinh đem phước, hăm hở trau gươm chuốt đá, chí khuông phò ko phụ với quân vương vãi.
Nào ngờ đâu! một sớm ko chừng, mơ mòng đạn lạc thương hiệu cất cánh, ngôi trường chiến tranh biết đâu là số hệ;...
...Thôi! Thôi!
Cửa tía lầu vàng đành kẻ khuất, đem thân ái bách chiến, nhằm giờ đồng hồ thơm phức cho tới tỏ mặt mày hero.
Súng đồng gươm bạc khoác người còn, truyền mệnh lệnh tía quân, thét tương đối mạnh nhằm xây nền bình trị.
Thương thiu là thương,
Kể sao xiết kể[15].

Trong sách Việt Nam vong quốc sử của Phan Bội Châu cũng có thể có đoạn ghi chép về Cao Thắng như sau:

...Tại phân tử thành phố Hà Tĩnh, trong tầm 11 năm, (nhiều người) vẫn liều mình tấn công nhau với Pháp, vất vả trăm trận tấn công phát triển thành danh tướng tá 1 thời, vô số ấy nổi trội đem Chưởng doanh nghĩa quân là Cao Thắng,... Thắng ngược cảm, thiện chiến, thấy một chiếc súng Tây tuy nhiên rất có thể nó theo phong cách sản xuất đi ra tinh nghịch xảo ko xoàng gì của Pháp. Đánh nhau với Pháp, ông vẫn chém được đầu những quan lại một, quan lại nhì của Pháp, quân Pháp vẫn nên khuyên nhủ nhau hễ gặp gỡ Thắng là nên tách cút. Giá tuy nhiên trong nước giành được bao nhiêu trăm ông Cao Thắng thì người Pháp chả nên rút về Tây ư?... Cao Thắng bị tiêu diệt, người Pháp châm vị trí thôn (ông) quật mộ ông lên... Tiếc thay! (Nguyễn) Chanh, Cao Thắng bị tiêu diệt rồi, thành phố Hà Tĩnh không tồn tại danh tướng tá nữa...[16]

Hiện ni ở Khê Thượng (Hương Khê) và thôn Cao Thắng (Sơn Lễ, Hương Sơn) đều phải có thông thường thờ Cao Thắng. Trong khi, thương hiệu ông còn được dùng để làm gọi là cho tới nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Khởi nghĩa Hương Khê
  • Phan Đình Phùng

Sách tham ô khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phan Bội Châu, Việt Nam vong quốc sử. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, Thành Phố Hà Nội, 1982.
  • Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, luyện trung). Tác fake tự động xuất bạn dạng, TP Sài Gòn. 1963.
  • Đinh Xuân Lâm - Nguyễn Văn Khánh - Nguyễn Đình Lễ, Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 2). Nhà xuất bạn dạng giáo dục và đào tạo, 2006.
  • Hoàng Văn Lân - Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam [1858-cuối XIX], quyển 3, luyện 1, phần 1. Nhà xuất bạn dạng giáo dục và đào tạo, 1979.
  • Nhiều người sáng tác (Phan Ngọc Liên công ty biên). Lịch sử 11 (nâng cao). Nhà xuất bạn dạng giáo dục và đào tạo, 2007.
  • Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn tì Thế, Từ điển hero lịch sử hào hùng Việt Nam. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, 1992.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 254), Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 2, tr. 80) và Hỏi đáp lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 3, tr. 288) đều ghi Cao Thắng "quê ở Hàm Lại nằm trong xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn (Hà Tĩnh)". Sách Từ điển hero lịch sử hào hùng Việt Nam và sách Thành ngữ-Điển tích-Danh nhân kể từ điển của Trịnh Vân Thanh (1966, quyển 1, tr. 95) đều chép "quê ông ở thôn Lê Động, thị trấn Hương Sơn" (tr. 73). tin tức bên trên trang báo Hà Tĩnh Online chép quê ông "ở thôn Yên Đức, xã Tuần Lễ, tổng Yên Ấp, thị trấn Hương Sơn (nay là xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh)" [1] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine. Tại xã Sơn Lễ hiện tại còn thông thường thờ ông [2][liên kết hỏng].
  2. ^ Sau Lúc triều đình Huế ký Hiệp ước Giáp Tuất với Pháp ngày 15 mon 3 năm 1874, Trần Quang Cán nằm trong Đặng Như Mai, Trần Tấn, Trương Quang Thủ vẫn nổi dậy tấn công Pháp theo đuổi công ty trương "Bình Tây sát tả". Nghĩa quân đã thử công ty được đa số vùng Nghệ An-Hà Tĩnh, trừ trở thành Nghệ An (Vinh). Sau, cuộc khởi nghĩa bị triều đình Huế sai quân cho tới đàn áp.
  3. ^ Theo Việt sử tân biên, sách vẫn dẫn, tr. 146.
  4. ^ Xem cụ thể ở đây: [3] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine.
  5. ^ Lược theo đuổi 'Việt sử tân biên (sách vẫn dẫn, tr. 147). Tuy nhiên "vì nòng súng ko xẻ rãnh, cho nên vì vậy đạn ko ra đi được" (lời của đại úy Charles Gosselin. Việt Nam sử lược trích dẫn lại, tr. 566).
  6. ^ http://baophapluat.vn/rubic-cuoc-song/ky-tai-vi-tuong-nong-dan-che-sung-gioi-nhu-nguoi-phap-do-suc-voi-tay-304999.html
  7. ^ “Bản sao vẫn lưu trữ”. Bản gốc tàng trữ ngày 5 mon 9 năm 2018. Truy cập ngày 5 mon 9 năm 2018.
  8. ^ Căn cứ theo đuổi Việt sử tân biên, sách vẫn dẫn, tr. 147.
  9. ^ Từ điển hero lịch sử hào hùng Việt Nam, tr. 73.
  10. ^ Chép theo đuổi Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256).
  11. ^ Theo Việt sử tân biên, sách vẫn dẫn, tr. 159 và 163.
  12. ^ Sách Lịch sử Nghệ Tĩnh cho thấy trước đó, thực dân Pháp tung tin tưởng Phan Đình Phùng tổn thất vì như thế căn bệnh kiết lỵ, tuy nhiên địa thế căn cứ theo đuổi bức công năng lượng điện của Khâm sứ Trung Kỳ gửi Toàn quyền Đông Dương, thì ông vẫn quyết tử dũng cảm (dẫn theo đuổi Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam, luyện 2, tr. 84). Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256) chép theo đuổi ý này.
  13. ^ Nguồn: Từ điển hero lịch sử hào hùng Việt Nam (tr. 73), [4][liên kết hỏng].
  14. ^ Võ Phát tục gọi là Bang Nhu, lãnh đạo Thạch loại ở thị trấn Thạch Hà (Hà Tĩnh). Sau thất trận, ông bị tóm gọn rồi bị chém bị tiêu diệt bên trên Huế.
  15. ^ Xem bạn dạng vừa đủ vô Việt sử tân biên, sách vẫn dẫn, tr. 160-162.
  16. ^ Việt Nam vong quốc sử, tr. 89.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cao Thắng bên trên báo thành phố Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine