trương định là ai

Bách khoa toàn thư ngỏ Wikipedia

Bình Tây Đại Nguyên Soái
Trương Định

Bạn đang xem: trương định là ai

Chân Dung Trương Định

Sinh1820
Bình Sơn, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam
Mất19 mon 8, 1864 (43–44 tuổi)
Gò Công (tỉnh Gia Định), Việt Nam
Tên khácTrương Trường Định
Phối ngẫu(Lê Thị Thưởng) Trần Thị Sinh
Con cáiTrương Quyền
Cha mẹ
  • Trương Cầm (cha)

Trương Định (Chữ Hán: 張定; 1820 – 1864) hoặc Trương Công Định hoặc Trương Trường Định, là võ quan lại triều Nguyễn, và là thủ lĩnh chống Pháp tiến trình 1859 – 1864, vô lịch sử dân tộc nước Việt Nam.

Tóm lược tè sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trương Định sinh bên trên làng mạc Tư Cung, phủ Bình Sơn, Tỉnh Quảng Ngãi (nay là xã Tịnh Khê, thành phố Hồ Chí Minh Tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi). Cha ông là Lãnh binh Trương Cầm, từng là Hữu thủy Vệ uý ở Gia Định bên dưới thời vua Thiệu Trị.

Năm 1844, Trương Định theo đòi thân phụ vô Nam. Sau Khi thân phụ thất lạc, ông đồn trú ngay lập tức điểm thân phụ đóng góp quân. Sau bại liệt, ông kết duyên với bà Lê Thị Thưởng, vốn liếng là đàn bà của một hào phú ở thị xã Tân Hòa, tỉnh Gia Định (Gò Công Đông,Tiền Giang ngày nay).

Năm 1850, tận hưởng ứng quyết sách khẩn phí của tướng tá Nguyễn Tri Phương, Trương Định xuất chi phí đi ra tuyển mộ dân bần hàn lập tháp canh điền ở Gia Thuận (Gò Công), vì vậy, ông được mái ấm Nguyễn xẻ thực hiện Quản cơ,[1] hàm chánh lục phẩm.

Trở trở nên thủ lĩnh chống Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Mộ và đền rồng thờ Trương Định ở thị xã Gò Công

Năm 1861, Pháp tiến công Gia Định phiên loại nhất , Trương Định lấy quân phối phù hợp với binh của tướng tá Nguyễn Tri Phương chống lưu giữ chiến tuyến Chí Hòa. Khi Đại tháp canh Chí Hòa thất thủ, ông tháo lui về Gò Công, nằm trong Lưu Tiến Thiện, Lê Quang Quyền chiêu binh ứng nghĩa, trấn lưu giữ vùng Gia Định-Định Tường.

Ở phía trên, Trương Định tổ chức triển khai lại lực lượng, lên kế hoạch tác chiến trong những vùng Gò Công, Tân An, Mỹ Tho, Chợ Lớn, Sài Thành, Đồng Tháp Mười và kéo dãn đến tới tận biên thuỳ Campuchia.

Kể về ông ở tiến trình này, sử mái ấm Nguyễn chép:

Trương Định thông liền võ nghệ, gan dạ, mưu kế lược. Tự Đức năm loại 14 (1861), trở nên Gia Định hữu sự, [a] Định tận hưởng ứng việc nghĩa, tuyển mộ thú dõng được rộng lớn 6.000 người, lại kiêm quản lí những đầu mục thân thiện hào mộ việc nghĩa, dồn lập 18 cơ quân, luôn luôn chống tấn công người Pháp, nhận được súng ống vũ khí và đúc chế tăng nhằm người sử dụng, được bạt xẻ thực hiện Quản cơ lĩnh Phó Lãnh binh Gia Định.[2]

Ngày 5 mon 6 năm 1862, triều đình Huế thỏa thuận hòa ước với Pháp. Cũng theo đòi sử mái ấm Nguyễn thì:

Tháng 7 năm 1862...kể từ Khi đang được tấp tểnh hòa ước rồi, Ngài [Tự Đức] truyền dụ Nam Kỳ nghỉ ngơi binh và yêu sách Trương Định đi ra Phú Yên. Khi ấy trong những tỉnh Gia Định, Định Tường, Biên Hòa những người dân ứng nghĩa rủ nhau cấu kết, tôn Trương Định thực hiện Đại đầu mục, nài đã cho ra tấn công, Đình thần nghị rằng: "bây giờ việc Bắc Kỳ đương khẩn, tuy nhiên Nam Kỳ chưa tồn tại thời cơ gì, nài phú Phan Thanh Giản hiểu dụ". Nhưng Trương Định đang được lâu tuy nhiên ko Chịu về cung chức, bị miễn nhiệm hàm.[3]

Trên thực tiễn, ông đang được kể từ chối thư dụ sản phẩm của tướng tá Pháp là Bonard, mặc kệ chiếu vua đi ra mệnh lệnh kho bãi binh bởi Phan Thanh Giản truyền vô và rút quân về Gò Công, xưng là Trung thiên tướng tá quân,[4] và được quần chúng. # tôn là Bình Tây Đại Nguyên soái, lấy điểm này thực hiện phiên bản doanh, thiết kế những địa thế căn cứ địa kháng chiến.

Ngày 16 mon 12 năm 1862, Trương Định đang được đi ra mệnh lệnh tiến công những địa điểm của quân Pháp ở cả thân phụ tỉnh miền Đông Nam Sở, đẩy Pháp vô tình thế lúng túng, tiêu cực. Tháng hai năm 1863, nhờ đem viện binh hỗ trợ, Pháp phản công bên trên Biên Hòa, Chợ Lớn, vây hãm Gò Công. Ngày 26 mon hai năm 1863, Pháp lấn chiếm trở nên trì, ông bay ngoài vòng vây và kéo quân về Biên Hòa.

Tháng 9 năm 1863, tướng tá Lagrandière quý phái thay cho Bonard, ngỏ cuộc càn quét tước loại nhì, bắt được bà xã con cái và một vài tùy tùng của Trương Định.

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 19 mon 8 năm 1864, Huỳnh Công Tấn phản bội dẫn lối mang đến quân Pháp bất thần vây hãm đột kích. Bản doanh Đám lá tối trời [b] thất thủ, Trương Định bị trọng thương (gãy xương sống).[5]

Về chết choc của ông, những mối cung cấp ko thống nhất về sự việc ông đem tử tiết hay là không. Hầu không còn những mối cung cấp nhận định rằng ông đang được tử tiết nhằm ngoài rớt vào tay giặc.[6][7][8][9] Mặt không giống, theo đòi Việt sử Tân Biên của Phạm Văn Sơn, "ông và 28 người tùy nằm trong bị phun chết".[10] Khi ấy, ông 44 tuổi tác.

Hay tin tưởng Trương Định tử tiết, vua Tự Đức sai truy tặng ông phẩm hàm, và năm 1871 lại mang đến lập đền rồng thờ ông bên trên Tư Cung (Quảng Nghĩa). Con ông là Trương Quyền đang được rút lên vùng Châu Đốc kế tiếp chống Pháp tăng 6 năm nữa.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã từng 12 bài bác thơ và một bài bác văn tế điếu ông. Trích ra mắt một bài:

Xem thêm: là ai đã đánh cắp trái tim tôi

Bàn thờ Trương Định ở bên phía trong đền
Trong Nam, thương hiệu bọn họ phất như cồn
Mấy trận Gò Công nức giờ đồng hồ đồn
Đấu đạn hỡi rêm tàu bạch quỷ
Hơi gươm tăng rạng vẻ Hoàng Môn
Ngọn cờ ứng nghĩa trời ko bẻ
Quả ấn Bình Tây khu đất vội vàng chôn
Nỡ khiến cho nhân vật rơi giọt luỵ
Lâm dâm thân phụ chữ điếu vong hồn.

Từ bại liệt đến giờ, nhiều thương hiệu lối bên trên những thành phố Hồ Chí Minh và thương hiệu ngôi trường học tập ở nước Việt Nam được có tên ông.

Tuyên thân phụ nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

Tuyên thân phụ của Trương Định vô thư vấn đáp thư dụ sản phẩm của tướng tá Pháp Bonard vô thời điểm cuối năm 1862:

Triều đình Huế ko nhìn nhận tất cả chúng ta, tuy nhiên tất cả chúng ta cứ bảo đảm Tổ quốc tất cả chúng ta.

Ông vấn đáp Phan Thanh Giản về sự việc kho bãi binh chống Pháp: “Triều đình nghị hòa thì cứ nghị hòa còn việc của Định thì Định cứ thực hiện. Định thà đắc tội với Triều đình chứ không cần nỡ ngồi nhìn giang san này say sưa...”

Tuyên thân phụ của Trương Định gửi những quan lại ở Vĩnh Long, nhằm tỏ ý ly khai với Nam triều (vì sau hòa ước Nhâm Tuất, vua Tự Đức đi ra mệnh lệnh ông nên kho bãi binh) vô mon hai năm 1863:

Muốn quay về hắn như xưa, dân bọn chúng thân phụ tỉnh đòi hỏi Shop chúng tôi hàng đầu khởi nghĩa, Shop chúng tôi ko thể làm cái gi được không giống. Chúng tôi sẵn sàng đánh nhau vô phía Đông giống như phía Tây, Shop chúng tôi chống đối và đánh nhau. Chúng tôi tiếp tục tấn công té bọn giặc cướp...
Chúng tớ thề thốt tiếp tục tấn công mãi và tấn công không ngừng nghỉ, Khi tớ thiếu hụt toàn bộ tiếp tục bẻ nhánh cây thực hiện cờ, lấy can gộc thực hiện võ khí mang đến lính tráng ta...

Hịch của Trương Định (tháng 8 năm 1864):

Lòng dân đang được mong muốn tớ lên thực hiện nguyên vẹn nhung thân phụ tỉnh, tớ nhìn vô lòng dân chiều chuộng ko nhạt lạt của người xem so với tớ. Thế là kết thúc bất lượng thứ giặc cướp.

Mấy đoạn trích bên trên, được ghi quý phái bên trên đền rồng thờ Trương Định, ở ngay lập tức trung tâm thị xã Gò Công.

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng đài Trương Định ở trung tâm thị xã Gò Công
  • Trung úy Léopold Pallu (1828 – 1891), sĩ quan lại tùy viên Tổng hành dinh cơ của Phó đề đốc Charner, và là kẻ lãnh đạo team thủy quân lục chiến tấn công vô Đại tháp canh Chí Hòa, trở nên Định Tường (Mỹ Tho), viết:
Lúc bấy giờ (tháng 6 năm 1861) mang trong mình 1 người An Nam rất rất quyết định và hào hùng thương hiệu là Trương Định[c] cho thấy tiếp tục dấy loàn khởi nghĩa vô toàn xứ...Là 1 trong số những người dân nhiều nghị lực nhất, anh tớ xí gạt là đang được bị tiêu diệt vô trận Gò Công, tuy nhiên sau này lại xuất hiện nay và đánh nhau vô không còn mùa mưa...Mãi về về sau, Khi tớ đã sở hữu Biên Hòa, thương hiệu Trương Định vẫy vùng tàn đập không còn nhì vùng tứ giác của tớ...[11]
  • Trong sách Sài Gòn xưa – nén tượng 300 năm trong phòng văn Sơn Nam đem đoạn:
Yêu nước thắm thiết, khí khái trước nghĩa rộng lớn, đứng tiên phong hàng đầu vô trào lưu kháng Pháp ở Nam Kỳ vẫn chính là Trương Định. Mang ơn vua, lưu giữ khu đất mang đến vua (Gò Công là điểm trừng trị tích của Phạm Đăng Hưng và đàn bà là bà Từ Dũ), tuy nhiên chống mệnh lệnh Khi rời khu đất mang đến Pháp. Trương Định và dân tháp canh điền tận dụng địa hình rừng ngập đậm Gò Công nhằm khởi nghĩa, che đậy đập, xây lũy. Giặc nên vất vả, tổ chức triển khai nội ứng mới nhất giết mổ được ông, trải qua không ít cuộc tiến quân cung cấp tướng tá, sắp xếp súng rộng lớn bên trên thuyền nhỏ, nhằm dịch chuyển điểm nước khô. Địch nên lấy xác ông bầy trước chợ nhằm thực hiện bệnh cớ...và chôn ông thân thiện chợ, nếu như chôn điểm hẻo lánh, e nghĩa binh lập đàn tế cờ, phục thù hằn mang đến công ty tướng tá. Cụ Đồ Chiểu đang được lấy toàn bộ tận tâm viết lách bài bác văn tế ông và 10 bài bác liên trả.[12]

Gia quyến[sửa | sửa mã nguồn]

Người bà xã chính[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Thị Thưởng (? – ?) là đàn bà một hào phú ở thị xã Tân Hòa (Gò Công). Bà và Trương Định kết duyên năm này ko rõ rệt, tuy nhiên theo đòi sử sách thì ...vô năm 1854, nhờ việc trợ chung của mái ấm gia đình mặt mày bà xã, Trương Định xuất tiền bạc, tuyển mộ dân bần hàn lập tháp canh điền Gia Thuận (Gò Công).[13]

Sau Khi ck và con cái thất lạc vì thế việc nước, chép chuyện của bà như sau:

(Trương Định) sau vì thế thất lợi tuy nhiên thất lạc, con cái ông là (Trương) Tuệ cũng bị tiêu diệt vì thế việc quân, bà xã (Trương) Định là Lê Thị Thưởng vì thế ko điểm nương tựa nên về quê quán (Quảng Ngãi, quê chồng) thực hiện ăn. Năm (Tự Đức) loại 27 (1874), quan lại tỉnh Tỉnh Quảng Ngãi tâu rằng, (Trương) Định là người dân có nghĩa khí rất đáng để tuyên dương mà lúc này bà xã của (Trương) Định lại là kẻ bần hàn gian khổ, rất đáng để thương. Vậy, nài phân phối trong cả đời mang đến (vợ Trương Định) hàng tháng đôi mươi quan lại và 2 phương gạo...
Năm (Tự Đức) loại 34 (tức năm 1881), lại cung cấp tăng cho tất cả những người bà xã (của Trương Định) hàng tháng 10 quan lại, mặt khác, sai xã ấy nên thỉnh phảng phất cho tới thăm hỏi. Khi bà thất lạc, (vua ban) mang đến 100 quan lại chi phí (để mai táng).[14]

Người bà xã thứ[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Thị Sanh (1820 – 1882) là em bọn họ (con cô) thái hậu Từ Dụ, u vua Tự Đức. Bà Trần Thị Sanh là con cái loại sáu của ông Trần Văn Đồ và bà Phạm Thị Phụng. Bà Phụng là em gái ông Phạm Đăng Hưng, thân phụ của bà Phạm Thị Hằng, tức thái hậu Từ Dụ. Trước Khi về thực hiện bà xã loại Trương Định, bà từng mang trong mình 1 đời ck là ông Dương Tấn Bổn và một cô đàn bà thương hiệu Dương Thị Hương. Bà Hương về sau gả mang đến ông Huỳnh Đình Ngươn, thân phụ của chí sĩ Huỳnh Đình Điển. Ông Bổn thất lạc sớm[15], nghĩa tình bà xã ck đứt đoạn, bà Sanh cố chí nơm nớp chuyện thực hiện ăn và phát triển thành một trong mỗi người phong lưu ở xứ Gò Công.

Giàu đem, bà Sanh người sử dụng chi phí mua sắm lúa gạo, nhờ Trương Định lấy cứu vãn tế dân, và còn fake chi phí mang đến ông Định quy tụ dân lên đường khai khẩn khu đất đai. Sau Khi ck bị tiêu diệt được hai năm, bà về thực hiện hầu thiếp mang đến Trương Định[15], nên dân gian dối mới nhất gọi là bà Hầu.

Gò Công đem tứ tổng nhiều,
Mà riêng biệt mang trong mình 1 bà Hầu nhiều to lớn.[16]

Khi Trương Định phất cờ tấn công Pháp, bà Sanh (khi này đang trở thành bà xã loại Trương Định) nơm nớp việc rèn vũ trang, tích trữ thực phẩm mang đến nghĩa binh. Khi ck thất lạc, bà lấy xác ông về chôn bên trên Gò Công.

Năm 1864, sau khoản thời gian Trương Định tử tiết, bà Sanh vô miếu quy hắn, phú quyền nhìn nom tài sản mang đến con cái riêng biệt Dương Thị Hương và con cái rể là Tri thị xã Trường Bình.

Vị trí lăng mộ[sửa | sửa mã nguồn]

Mộ Trương Định lúc đầu (1864) được tạo vị hồ nước dù dước và bên trên bia đá đem tương khắc bao nhiêu chữ: Đại Nam - An Hà lãnh binh kiêm Bình Tây Đại tướng tá quân Trương công húy Định chi mộ. Nhà chũm quyền Pháp bắt đục quăng quật sản phẩm chữ Bình Tây Đại tướng tá quân và trừng trị bà Sanh 10.000 quan lại chi phí vì thế tội lập bia ngược quy tắc.

Năm 1874, bà Sanh thực hiện đơn nài tu sửa mộ mang đến ck. Lần này mộ Trương Định được xây bằng đá điêu khắc hoa cương, đem 3 bức hoành phi và 6 trụ đá ghi lại thân thiện thế và sự nghiệp của ông. Một đợt tiếp nhữa, những hoành phi và trụ đá bị Pháp đi ra mệnh lệnh đục quăng quật...[17]

Nhà phân tích Huỳnh Minh mang đến biết: "Trải nhiều năm Pháp nằm trong, mộ Trương Định phát triển thành phí truất phế. Sau đem bà Huỳnh Thị Điệu, hay còn gọi là bà Phủ Hải[d] mang đến sửa chữa thay thế lại. Năm 1956, được sửa quý phái phiên nữa"...[18]

Xem thêm: tomino là ai

Từ năm 1972 cho tới năm 1973 xây tăng đền rồng thờ. Lăng mộ và đền rồng thờ Trương Định và đã được Sở Văn hóa - tin tức nước Việt Nam thừa nhận là Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia ngày 6 mon 12 năm 1989.

Lễ hội tưởng vọng ông ra mắt bên trên phía trên những ngày 19 và đôi mươi mon 8 dương lịch thường niên.

Trương Định cũng rất được hậu thế tôn vinh bên trên di tích lịch sử thánh địa bọn họ Trương nước Việt Nam nằm trong thị xã Thiên Tôn, thị xã Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình. Đền Trương là điểm thờ những người dân bọn họ Trương đang được khuất bên trên bàn thờ cúng xã hội,[19] vô hậu cung đem tượng thờ Ngọc Hoàng Thượng đế (Trương Hữu Nhân) và 14 danh nhân bọn họ Trương tiêu biểu vượt trội tức thời phong loài kiến ở 3 miền nước Việt Nam gồm: Ban văn thờ Thái phó Trương Hán Siêu, Trạng nguyên vẹn Trương Hanh, Trạng nguyên vẹn Trương Xán, Thượng thư Trương Công Giai, Thái sư Trương Đăng Quế, Đông những học tập sĩ Trương Quốc Dụng, Thượng thư Trương Công Hy. Ban võ thờ Tướng Trương Hống, Tướng Trương Hát, Tướng Trương Nữu, Tăng lục võ sư Trương Ma Ni, Tướng Trương Chiến, Đại tướng tá quân Trương Minh Giảng và Anh hùng Trương Công Định.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ở phía trên chỉ trận Đại tháp canh Chí Hòa xẩy ra vô mon hai năm 1861.
  2. ^ Vị trí kể từ Gò Công lên đường về phía ao Trường Đua, theo đòi lối ấp Long Hưng cho tới té thân phụ ấp Giá Trên nằm trong xã Kiểng Phước; kể từ phía trên đem bảng chỉ dẫn lên đường tăng 8,5 km nữa nhằm cho tới đền rồng thờ Trương Định (Gia Thuận). điểm này, Khi xưa là điểm "Đám lá tối trời".
  3. ^ Trương Định (ghi chú của Hoang Phong, người dịch sách).
  4. ^ Bà Điệu là đàn bà út ít của bà Dương Thị Hương, đàn bà riêng biệt của bà Trần Thị Sanh, và ông Huỳnh Đình Ngươn. Bà Điệu lấy ck là Đốc Phủ sứ là Nguyễn Văn Hải, nên gọi là bà Phủ Hải.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn chống Thế (1992), tr. 920
  2. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 877
  3. ^ Theo Quốc triều chánh biên toát yếu, tr. 401.
  4. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 878
  5. ^ Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn chống Thế (1992), tr. 921
  6. ^ Mark W. McLeod (1991). The Vietnamese Response to lớn French Intervention, 1862-1874. Greenwood Publishing Group. tr. 65. Wounded and facing capture, he took his own life.
  7. ^ William Appleman Williams, Lloyd C. Gardner chỉnh sửa (1989). America in Vietnam: A Documentary History. Norton. tr. 16.
  8. ^ 130 năm nhìn lại cuộc sống & sự nghiệp Trương Định: kỷ yếu hèn hội thảo chiến lược khoa học. Sở văn hóa truyền thống vấn đề Tiền Giang. 1995. tr. 11.
  9. ^ Nguyễn Khắc Viện (1978). The long resistance: 1858-1975. Nhà xuất phiên bản Ngoại ngữ. tr. 14.
  10. ^ Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, tập dượt thượng, tr. 195), trích: "Một bộ-hạ là Huỳnh-công-Tấn đã từng phản qua loa đầu sản phẩm Pháp, rồi dẫn Liên quân cho tới vây bắt. Ông và 28 người tùy nằm trong bị phun bị tiêu diệt."
  11. ^ Theo Léopold Pallu, Histoire de L’Expédition de Cochinchine en 1861 (Lịch sử cuộc viễn chinh Nam Kỳ 1861), bởi mái ấm xuất phiên bản Hachette in bên trên Pháp năm 1864. Bản dịch của Hoang Phong. Nhà xuất phiên bản Phương Đông, 2008, tr. 252.
  12. ^ Sơn Nam, Sài Gòn xưa - nén tượng 300 năm, Nhà xuất phiên bản. Trẻ, 2008, tr. 162.
  13. ^ Nhiều người biên soạn, Hỏi đáp lịch sử dân tộc Việt Nam, Nhà xuất phiên bản. Trẻ, 2007, tr. 88-89.
  14. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 878.
  15. ^ a b Trần Anh Tài, Chút kỉ niệm xưa, báo Khoa học tập Phổ thông.
  16. ^ Nguyễn Liên Phong, Nam Kỳ phong tục nhơn vật thao diễn ca.
  17. ^ Theo Cao Văn Sáu, Vợ Trương Định, một liệt nữ giới tứ phiên vươn cao vô số phận, sách Nam Sở xưa và ni, Nhà xuất phiên bản TP.HCM, 2005, tr.173 - 176.
  18. ^ Huỳnh Minh, Gò Công xưa, Nhà xuất phiên bản Thanh Niên, 2001, tr. 77.
  19. ^ “XÂY DỰNG NHÀ THỜ HỌ TRƯƠNG VIỆT NAM LÀ ĐỂ LẠI MỘT CÔNG TRÌNH TÂM LINH MUÔN ĐỜI CHO CON CHÁU MAI SAU”. Bản gốc tàng trữ ngày 13 tháng bốn năm 2016. Truy cập ngày 7 mon 11 năm 2019.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, truyện "Trương Định", Nhà xuất phiên bản Văn học tập, 2004.
  • Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn chống Thế biên soạn, Từ điển anh hùng lịch sử dân tộc Việt Nam, NXB Khoa học tập xã hội, 1992.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]